Karadeniz’deki son doğal gaz keşfi, Türkiye’nin enerjide arz güvenliği ve bağımsızlığı hedefinde kritik bir adım olarak öne çıkarken, özel sektör de bu gelişmeleri yalnızca bir keşif olarak değil, Türkiye’nin bölgesel enerji merkezi olma vizyonuna giden yolda stratejik bir fırsat olarak değerlendiriyor. Kamunun yürüttüğü arama ve üretim faaliyetlerine paralel olarak, özel sektör temsilcileri de bu dönüşüme yatırım, teknoloji ve altyapı iş birlikleriyle katkı sunmaya hazır.
Raşit Kırkağaç / İstanbul
2014 yılında başlayan Rusya-Ukrayna krizinin 2022 yılında derinleşerek büyümesiyle birlikte enerji Avrupa için güvenlik meselesi haline geldi. AB, yaptığı hamleler ve REPowerEU programı çerçevesinde Rus gazına olan yüksek bağımlılığını keskin bir şekilde azaltmaya çalışırken, bir yandan da farklı kaynaklardan tedarik çeşitliliği sağlamaya çalışıyor. Tüm bu gelişmeler gazda yön, fiyat ve miktar eksenli siyasi haritaları yeniden şekillendiriyor. İşte tam da bu noktada Türkiye’nin Karadeniz’de art arda gerçekleştirdiği keşifler ve üretim, dış politika ve enerji arzında çok boyutlu küresel bir rol üstlenmesine zemin hazırlıyor.
“KEŞFİN DEĞERİN 30 MİLYAR DOLAR”
Sakarya Gaz Sahasında birinci fazın tamamlanmasıyla oluşan tabloda 12 kuyuda günlük 9,5 milyon metreküp gaz üretiliyor ve yaklaşık 4 milyon hanenin ihtiyacı bu sahadan karşılanıyor. Türkiye, burada 2026 yılında yüzer üretim platformu ile günlük üretimi 10 milyon metreküpe çıkarmayı, ileri aşamada ise Faz-1 ve Faz-2 toplamında yaklaşık 20 milyon metreküplük bir üretimi hedefliyor. Diğer bir nihai hedef ise 2028 yılında sahada günlük üretimin 40 milyon metreküpe yükseltilerek doğal gaz ihtiyacının tamamının yerli kaynaklardan karşılanmasını sağlamak. İşte tüm bu hedefler devam ederken geçtiğimiz günlerde bir önemli haber de Göktepe-3 kuyusundan geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Karadeniz’de Göktepe-3 kuyusunda yapılan çalışmalarda 75 milyar metreküplük yeni rezerv keşfinin değerinin yaklaşık 30 milyar dolar olduğunu açıkladı. Doğal gazın konutlarda 3,5 yıl kullanılabileceğini ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan bugüne kadar Akdeniz’de 11, Karadeniz’de 38 sondaj yaptıklarına ifade ederek şunları söyledi: “Yedinci nesil sondaj gemimiz Abdülhamid Han ile Göktepe-3 Kuyusu’nda 27 Mart’ta başlayan çalışmalarımız dün itibarıyla tamamlandı. 2 bin 154 metre su derinliğinde açılan 49 günlük sondaj log ve test operasyonları sonucunda 3 bin 500 metre derinlikte tamamlanan Göktepe-3 Kuyusu’ndan dün müjdeli bir haber aldık. Büyük titizlikle yürütülen çalışmalar neticesinde hamdolsun sahada 75 milyar metreküplük yeni doğal gaz keşfi yaptık. Bu miktarla konutlarımızın ihtiyacını yaklaşık üç buçuk yıl boyunca tek başına karşılayacağız. Doğal gaz keşfimizin ekonomik değeri ise 30 milyar dolardır. Sahanın geliştirilmesinde Sakarya Projesi için yaptığımız yatırımlarla yüzer üretim platformunu kullanacağız. Dolayısıyla sahanın ekonomik katkısı çok daha büyük olacak. Yeni keşfimizin ülkemize, milletimize hayırlı olmasını diliyorum.”
Keşifte emeği geçen herkese teşekkür eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Önümüzdeki döneme dair şunu da ifade etmek istiyorum. Karadeniz’deki üretimin ilk fazının tamamlandığının müjdesini vermiştik. Günlük 9,5 milyon metreküp üretimle 4 milyon hanenin ihtiyacını Karadeniz’den karşılıyoruz. 2026 yılında ikinci fazla üretimi iki katına, 2028 yılında üçüncü fazla dört katına çıkarmayı hedefliyoruz. Enerjide de tam bağımsız Türkiye hedefimize ulaşana kadar durmadan, dinlenmeden, eleştirilere ve engellere aldırmadan yola devam edeceğiz” şeklinde konuştu.
“HEDEFİMİZ EN KISA SÜREDE BU REZERVİ KULLANABİLMEK”
Türkiye’nin 2020 yılında Fatih sondaj gemisiyle yaptığı ilk büyük keşiften bu yana, bölgedeki gaz potansiyeli enerji diplomasisine de yansıdı. Türkiye yaptığı önemli ikili anlaşmalarla da Avrupa enerji arz güvenliğinde önemli bir etkinlik kazandı.
Karadeniz’de keşfi gerçekleştiren Abdülhamid Han’ı Göktepe-3 kuyusunda ziyaret ettiğini ifade eden Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar konuyla ilgili, “Abdülhamid Han, buraya 180 kilometre mesafede Karadeniz’in ortasında 2 bin 154 metre deniz derinliğinde, deniz tabanından sonra da yaklaşık bin 200 metre daha aşağıya sondaj yaptı ve oradaki 75 milyar metreküplük doğal gazı keşfetti. Bu çok önemli bir keşif. Tabii hedefimiz en kısa sürede bu rezervi kullanabilmek ve vatandaşlarımızın hizmetine sunabilmek” diye konuştu.
Karadeniz’deki keşfin bu alandaki dışa bağımlılığı düşüreceğine işaret eden Bakan Bayraktar, “O dışarıya ödediğimiz bedeller, dövizimiz kendi kasamızda, kendi hazinemizde kalacak ve o sayede de vatandaşlarımıza farklı hizmetler sunulacak” dedi.
Türkiye’nin Karadeniz keşifleri ve doğal gaz arama-üretim projeksiyonları ile ilgili GAZBİR Başkanı Yaşar Arslan ve PETFORM Başkanı Çağatay Beydoğan, Gündem Enerji Dergisi’ne özel değerlendirmelerde bulundular.
GAZBİR BAŞKANI YAŞAR ARSLAN
“TÜRKİYE’NİN DAHA FAZLA MÜZAKERE GÜCÜNE SAHİP OLACAĞINA İNANIYORUM”
Türkiye’nin başta Karadeniz olmak üzere on-shore ve off-shore arama faaliyetleri devam ediyor. Bu arama faaliyetlerinin sonucunda geçtiğimiz hafta Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından açıklanan 75 milyar metreküplük yeni rezerv keşfi ile Karadeniz’deki doğal gaz rezervi 785 milyar metreküpe yükseldi. Keşfin açıklanan ekonomik değeri 30 milyar ABD doları.
2024 yılında Türkiye’nin doğal gaz üretimi bir önceki yıla kıyasla 3 kat artarak 2,2 milyar metreküpe ulaştı. Geçtiğimiz yıl üretilen doğal gaz mevcut piyasa koşullarında 1 milyar ABD doları değerinde. 2024 yılında enerji ithalat faturasının yüzde 5 azalarak 66 milyar ABD doları civarına gerilediği görülüyor. Yerli doğal gaz ve yenilenebilir kaynakların Türkiye’nin birincil enerji sepetindeki payının artması ile enerji ithalat faturasının kademeli olarak azalacağını söyleyebiliriz.
“TÜRKİYE’NİN ÜRETİM VE İHRACAT KAPASİTESİNİN ARTMASI HEREKİYOR”
AB ülkelerinin doğal gaz talebi son 2-3 yıllık dönemde yüzde 20 oranında azaldı. Toplam talep 500 milyar metreküp seviyesinden 400 milyar metreküpün altına geriledi. Avrupa’da, Rus gazına olan bağımlılığın azaltılması planlanırken bugün gelinen noktada 2024 yılında AB ülkelerinin Rus gazı ithalatı yüzde 18 civarında arttığına ilişkin bilgiler mevcut. Ayrıca, Fransa, İtalya, İspanya gibi ülkelerin Rus LNG ithalat oranlarının geçtiğimiz yıllara kıyasla yüzde 50’lerde arttığına ilişkin bilgiler var.
Avrupa’daki genel tabloya bakıldığında özellikle doğal gaz kullanımının azaltılmasının, hedeflendiği gibi önümüzdeki 10-15 yıllık sürede olmayacağı görülüyor. Batı ve Orta Avrupa’nın doğal gaz talebini karşılayabilmek için Türkiye’nin üretim ve ihracat kapasitesinin artması gerekiyor. Artan üretim kapasitesi ile Doğu Avrupa ve Balkan ülkelerine Türkiye’nin doğal gaz ihracatı artıyor. Geçtiğimiz yıl 2023 yılına kıyasla 2 kat artarak 1,8 milyar metreküp doğal gaz ihraç edildi. 2025 yılında ise doğal gaz ihracatının 3 milyar metreküp civarında olması bekleniyor.
“TÜRKİYE’NİN 60 BCM CİVARIN NİHAİ VE ÖN İTHALAT SÖZLEŞMELERİ BULUNUYOR”
Türkiye’nin 60 bcm civarında doğal gaz nihai ve ön ithalat sözleşmeleri bulunuyor. 2024 yılında Türkiye’nin doğal gaz ithalatı 52 milyar metreküp civarında gerçekleşti. EPDK verilerine göre ithal edilen doğal gazın paylarına bakıldığında yüzde 43’ü Rusya, yüzde 22’si Azerbaycan’dan gerçekleşti. 2024 yılında ABD’den 5 milyar metreküp doğal gaz ithal edildi ve ABD’nin Türkiye’nin doğal gaz ithalatındaki payı yüzde 10’a ulaştı.
Önümüzdeki dönemde özellikle Sakarya doğal gaz sahasında günlük üretim kapasitesinin 20-30 milyon metreküplere ulaşması ile tüketimin yüksek olduğu kış aylarında günlük talebin yüzde 10-15’i yerli kaynaklar ile karşılanabilir. Bu nedenle, önümüzdeki dönemde yapılacak olan yeni doğal gaz kontratlarında Türkiye’nin geçmiş dönemlere kıyasla yerli doğal gaz üretimi ile daha fazla müzakere gücüne sahip olacağını düşünüyorum.
PETFORM BAŞKANI ÇAĞATAY BEYDOĞAN
“ENERJİDE MERKEZ OLMA HEDEFİNİN ÖNEMLİ BİR KİLOMETRE TAŞI”
Milli kuruluşumuz ve gururumuz TPAO’nun yoğun çalışmaları ve gayretleri ile sondajı gerçekleştirilen ve testleri tamamlandıktan sonra Cumhurbaşkanımız tarafından ilan edilen Göktepe-3 kuyusundaki 75 milyar metreküplük doğal gaz keşfini büyük bir memnuniyetle öğrenmiş bulunuyoruz.
Petrol ve doğal gaz arama-üretim sektörüne yatırım yapan özel sektör temsilcileri olarak bu keşfin arkasında bulunan yoğun çaba, azim, çalışma, teknoloji, güvenlik ve adanmışlığın son derece farkındayız. PETFORM Ailesi olarak son dönem keşif ve gelişmeleri yakından takip ederken, özel sektör olarak biz de bu milli mücadeleye varil varil, metreküp metreküp katkı sağlamaya gayret ediyoruz. Enerjide dışa bağımlılığımızı azaltmak için yerli üretimimizin stratejik unsur olduğunu çok iyi biliyoruz.
Karadeniz’de ortaya konan başarı hikayesinin bu yeni halkası sadece yakın coğrafyamız tarafından değil, uluslararası önemiyle de yakından takip edilmektedir. Sahip olduğumuz güçlü filomuz, insan kaynağımız, teknolojimiz ve tecrübemiz derin denizlerde operasyonel kabiliyetimizi üst seviyelere çıkarmıştır. Bu keşif de uzun zamandır süre gelen çalışmaların önemli bir nişanesidir. Sektör gerçeklerinden ödün vermeden, iş ve işçi sağlığı/ güvenliği standartlarına harfiyen uyarak Karadeniz özelinde tarihsel hayalimizi an ve an gerçekleştiriyoruz. Durmadan çalışmaya devam ederek kamu/özel ayrımı olmaksızın yerli petrol ve doğal gaz kaynaklarımızın ekonomiye kazandırılması adına inancımızı sahada yatırıma dönüştürüyoruz.
Karadeniz’de yapılan keşiflerin ve geliştirilen sahaların doğal gaz piyasamızın derinleşerek rekabetçi hale gelmesine sağlayacağı katkı hepimizin malumudur. Aynı zamanda bu keşif, enerjide merkez ülke olma hedefinin önemli bir diğer kilometre taşıdır. Nice yeni keşiflerin gerçekleşmesi dileğiyle, emeği geçen herkese şükranlarımızı ve teşekkürlerimizi sunuyoruz.
