Boğaz’a karşı şöyle keyifle iki varil atamadık

Nisan 14, 2026

203

Bir Ankara çocuğu olarak İstanbul’un en sevdiğim yanı Boğaz’ın keyfiydi. Hava da güzelse vapurun üst katında manzaralı bir Eminönü-Kadıköy yolculuğunun tadı dünyada çok az şeyde var benim için. Boğaz deyince aklımıza romantizm, keyif, dostlarla geçirilen vakit, tek başına tadı çıkarılan hayaller vs gelirdi. Ama sağ olsun Trump Başkan sayesinde 28 Şubat’tan bugüne kadar her Boğaz dendiğinde benim aklıma bunların hiçbiri gelmiyor artık.

Hürmüz de güzel yer aslında, bir İstanbul Boğazı asla olamaz ama coğrafyası beni hep etkilemiştir. Yılların geyiği olan “Hürmüz bir kapansın, petrolün varili ertesi gün 200 Dolar” muhabbetleri ile gözümüzün hep bir ucunda durdu. Ben meslek gereği de genelde Orta Doğu’nun petrol ve doğalgaz üretimini takip ettiğim için de kafamın bir köşesinde hep Hürmüz Boğaz’ı haritanın önemli noktalarındandı ama bana da artık bıkkınlık geldi.

Tabi ekmek parası, biz öyle canımız sıkıldı diye konuyu takipten çıkamıyoruz. Saati saatine, hatta dakikası dakikasına Hürmüz Boğazı’nı, İran-ABD/İsrail savaşının Orta Doğu petrol ve doğalgaz üretimine etkisini, bunun orta ve uzun vade sonuçlarını vs sürekli çalışıyoruz.

Bizim liseden arkadaşlarla kurduğumuz bir WhatssApp grubumuz var. Geçenlerde gruptaki Ankaralı arkadaşlar ‘Tahran Caddesi civarı buluşma’yı konuşuyorlardı; gruba mesaj attım: “Rica ederim grupta artık içinde Tahran geçen cümleler kurmayın. Bari sivilde konu peşimi bıraksın.”

Şaka bir yana (şaka da değil de profesyonel görünmem lazım) bu konu biraz haddinden fazla uzadı gibi. Piyasaların zaten uçan kuşun kanadından nem kapma çabası varken, her gün değişen bir ateşkes/anlaşma takviminde piyasanın dengelenmesi daha da zorlaşıyor. Savaş sona erse bile önden kesinleşmiş force majeure kararları, hangi üretim tesisinin ne kadar zarar gördüğünün tam bilinememesi, kapalı kalan petrol ve doğalgaz kuyularının tekrar üretime açıldığında ne tepki vereceklerinin kestirilememesi, Irak gibi ülkelerde şu an üzerinden buldozer geçmiş mali sistemlerin getirisi olarak operatörlere yapılacak ödemelerde yaşanacak sorunların üretimi nasıl etkileyeceği gibi konuların daha konuşulmaya bile başlanmaması gibi nedenlerden bu etkinin daha da uzun süreceği aşikar.

Yukarıda 66 kelimelik bir cümle içinde yazdığım bu belirsizlikler silsilesi benim yazdığımdan daha uzun ve karışık aslında. Olayın taşıma, sigorta, finansman, enflasyon, talep vb ikincil etkilerine zaten konuyu hiç getiremiyoruz bile. Dubai gibi şehirlere yabancıların ne zaman dönmek isteyeceği, eski güvenlik algısının nasıl zedelendiği, bölgede çalışan yabancıların geri gelmek için ne şartlar sunacağı vs zaten şimdilik konu bile değil.

Küresel (ki bu kelimeyi hiç sevmem) ekonominin önümüzdeki 10 yıllık süreçteki en temel kabullenmelerinden birisi olan Asya büyümesi ve talebinin 1,5 ayda aldığı hasar da aslında bu ekonomilerin sanılandan daha kırılgan olduğunu da bize gösterdi. Bu ekonomik kırılganlık sanıldığı gibi sadece petrol ve gaz talebini de vurmaz, onu söyleyeyim.

Eskiden bir Boğaz keyfimiz vardı, onu da bizden aldı Trump Başkan. Artık ‘Boğaz’ deyince aklımıza gelen şeyler akaryakıt istasyonlarında sürekli değişen fiyat tabelaları, vurulmuş ve yanan gemiler, karşılıklı savrulan tehditler ve belirsizlikler. İşin daha da komik (kimine göre trajikomik) tarafı da bu işin asıl kaybedeni bu işi başlatan ABD. Durduk yere kendi petrodolar sorunsalına yeni sorunlar eklediler.

Bu iş ne kadar daha uzar bilmem ama İran’ın elini iyi oynadığı bir gerçek. Peki ya İran pes eder mi? Pes etmez. Ya ABD vurur mu? Vurmaz. Peki ne olur? Uzun bir pazarlık, gölgede yapılan anlaşmalar ve en sonunda sessiz sedasız tankerler yeniden geçmeye başlar. Ama bu sefer işin içinde Çin’in Arabistan’dan alacağı petrolü artık Yuan ile ödeyeceği bir mekanizma da olabilir. Doların Hürmüz’deki son kalesi de böylece sessizce çökebilir.

Tabi Türkiye’de de gündem Hürmüz ve Hürmüz kaynaklı akaryakıt zamlarıdır kesin diye düşündüm ve Türkiye’de son bir haftada en çok yapılan Google aramalarına baktım, en çok arama hacmi sıralamasına göre sonuç şöyle: