Enerji piyasası ile alakalı aylık yazı yazarken en büyük sorunlardan bir tanesi, günlük değişen bir piyasada bir ay önce yazdıklarımızın ne kadar hızlı bir şekilde arşive dönüştüğünü görmek oluyor. Hal böyle olunca yazı yazarken de yazdığımız yazının raf ömrünün ne kadar kısa olduğunu bilince kesin hükümlü şeyleri yazmak da anlamsızlaşıyor.
Eskiden Milli Piyango’nun kullandığı slogan “Olmaz ‘olmaz’ demeyin, şansınızı deneyin”i ben enerji piyasasındaki tahminler için kullanıyorum artık. Zaten temel prensiplerin artık çöp olduğu bir piyasada işimiz şansa kalmış durumda. Avrupa’nın kendi elleriyle kendi ipini çektiğini görmek çok ilginç bir taraftan da. Hem Avrupa devletlerinin hem Avrupa merkezli şirketlerin enerjide düştüğü durumlar ibretlik. Bundan 25 yıl sonra tarih kitaplarında Avrupa’nın “Icarus” sendromunu okuyacak olan yeni nesil, muhtemelen Avrupa’nın neden böyle bir çılgınlık yaptığını anlayamayacak. Zaten ne enerjide ne ekonomide ne de politikada rasyonellik biteli çok oldu. Biz bunu birebir yaşayan “şanslı” nesil olarak yaşarken algılamakta zorluk çekerken, gelecek nesiller anlayamayacak olması da gayet normal olacak.
Var olmayan bir çevre ve iklim krizini temel alarak alınan kararları ben şahsen anlamakta çok çok zorluk çekiyorum. Şimdi Twitter’dan (ben twitter demeye devam ediyorum, X demek çok tuhaf geliyor) derlenmiş veri ve bilgiler ile beni bir iklim krizine ikna etmek isteyecekler olur ama o potaya girmeyi kimseye tavsiye etmem.
Neyse çok dağıtmayalım, rasyonel olmayan ve temel prensiplerin çöp olduğu bu enerji piyasasında analiz yapmak ve öngörü sunmak çok zor ve hatta bazen tamamen anlamsız. İsmini veremeyeceğim bir ABD’li şirketin ABD Hükümeti ile Venezuela petrol ticareti için ayrıcalık almak üzere anlaşıp, anlaşma imzalamak üzere tüm üst düzeyiyle ABD Hükümet yetkilileri ile buluştuğu bir toplantıda, ABD Hükümeti’nin son saniyede bu ayrıcalığı vermekten vazgeçtiğini duyduklarında yaşadıkları şoku bana o an o odada olanlardan birisi büyük bir şaşkınlıkla anlatmıştı. Anlatırken de “Önce şaka yapıyorlar zannettik ama ciddi olduklarını anlayınca hüngür hüngür ağlamak istedim” demişti. Bu seviyede üst düzey bir toplantıda şaka yapılabileceğinin beklenilmesi bile çok komik bence.
Ha sanıldığı gibi Trump ve yönetimi ile dalga geçen tayfadan değilim. Tam tersine Trump Başkan’ın yaptıklarını görünce içimin yağları eriyor. Bence dalga geçilecek olan hala kiminle ne neyle dans ettiğini anlamaktan aciz sözüm ona koca koca şirketlerin üst düzey yöneticileri. Gerçekten Venezuela petrolü için bir ayrıcalık alabileceklerini düşünmüş olmaları komik olan. Ya da “Ne kadar çok bağırırsam, o kadar haklı olurum”cuların sürekli tekrarlayarak kendilerini ikna ettikleri iklim ve çevre temelli zırvalar ile alınan ekonomik ve politik kararlar, asıl komik olanlar.
Dünya’da enerjinin ticareti yapıldığı sürece var olacak zannettiğimiz şirketlerin şu an içinde bulundukları durumu görünce ve devlet şirketlerinin nasıl birer birer kontrolü artırdığına şahit olunca bir kez daha anlıyoruz ki Milli Piyango haklıymış. Bu piyangoda kimin kazandığını bilmem ama kaybedenler gün gibi ortada. Katiline aşık olmuş Avrupa’nın durumu zaten yeterince trajikomik değilmiş gibi buna bir de hala tornası Avrupa’da olan enerji politikalarının geleceği şekillendirdiğinin zannedilmesi gibi bir komedi daha ekleniyor. Ha ben bunlara gerçekten gülebiliyor muyum? Keşke gülüp geçebilsem ama maalesef bir vicdanım var.
Rusya-Ukrayna savaşı başladığında “Batı teknolojisi” Rusya’dan çekilince Rusya’nın tüm petrol ve doğalgaz üretiminin çökeceğini zannedenlerin yaşadığı hayal kırıklığı üzerine sayfalarca roman yazılır. Bu roman çok tutar, ikincisini yazsalar da okusak derseniz, ambargo koyunca Rus ekonomisinin çökeceğini zannedenlerin romanını da yazabiliriz. Başlığını da “Batı medeniyetinin ötenazisi” koyarız. Şimdi kimin söylediğini hatırlayamadığım (evet, yazıyı yazarken Google’dan bakabilirdim ama bakmadım) “Zor zamanlar güçlü insanlar yaratır. Güçlü insanlar iyi zamanlar getirir. İyi zamanlar zayıf insanlar yaratır. Zayıf insanlar zor zamanlar getirir.” sözünün uygulamalı örneğini kendi hayat döngümde bu kadar açık göreceğimi düşünmezdim. Mühendislik, matematik ve felsefeden kopmuş Avrupa uygarlığının elindeki maddi zenginliği yerken, kültürel mirasının da cenaze namazını kılacağını ve bunun sadece 10 yılda gerçekleşeceğini kim öngerebilirdi? Öngören varsa, ceketimi ilikliyorum.
Uzun lafın kısası, propagandalara dayalı alınan kararlar ile yönetilen her uygarlık kaybolmaya mahkûm. Antik Mısır’ın nasıl yok olduğuna baktığınızda bugünkü medeniyetin sonunun ne olacağını görmek çok kolay. Peki bu yazı enerji ile çok mu alakasız oldu sizce? Bence yerine ‘cuk’ diye oturdu. Pandemi zamanında sevgili Bahattin Erkorkmaz ile yaptığımız YouTube kayıtlarında pandemi sonrasında kömür ve ham petrol talebinin pandemi öncesinden daha fazla artacağını söylemiştik de bize gülmüşlerdi. Biz de sallamamıştık gerçi çünkü gülenlerin propagandaları temel aldığını zaten biliyorduk. Propagandalar ile enerji politikası uyduranları sadece Serkan ve Bahattin mi ciddiye almıyor peki? Cevabı için Trump Başkan’ı izlemeye devam edin. Atalar ne güzel söylemiş; “Dinsizin hakkından imansız geliyor.”
Selamlarımla.