ExxonMobil ve Qatar Energy’nin Kıbrıs açıklarındaki yeni doğal gaz keşfi, Doğu Akdeniz’de enerji dengelerini yeniden şekillendirebilir. AB’nin enerji arz güvenliğini artırması beklenen gelişme, Türkiye’nin bölgedeki rolü açısından da kritik önemde.
Doğu Akdeniz’deki enerji potansiyeli bir kez daha gündemde. ExxonMobil ve Katar merkezli ortağı Qatar Energy, Kıbrıs’ın güneybatısında, Pegasus-1 adlı kuyuda yeni bir doğal gaz rezervi keşfetti. Kıbrıs hükümeti tarafından duyurulan bu gelişme, Avrupa’nın Rusya’ya olan enerji bağımlılığını azaltma çabalarına ivme kazandırabilir.
Kuyunun Kıbrıs kıyılarına yaklaşık 190 kilometre uzaklıkta ve 1.921 metre derinlikte bulunduğu açıklanırken, rezervin büyüklüğüyle ilgili net bir veri henüz paylaşılmadı. ExxonMobil Başkan Yardımcısı John Ardill’in, keşif hakkında Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides’e bilgi verdiği belirtildi.
BÖLGESEL ENERJİ İŞ BİRLİĞİ VE TÜRKİYE
Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail arasında gelişen enerji ortaklığı, bu yeni keşifle daha da önem kazanabilir. ABD merkezli Dış Politika Araştırma Enstitüsü’nden John Sitilides, Washington ve Brüksel’in bu tür projeleri desteklemesi gerektiğini savunuyor. Sitilides’e göre, bu tür bir hidrokarbon ağı, Avrupa’nın yeniden sanayileşme hedefleri doğrultusunda enerji bağımsızlığını güçlendirebilir.
Bu gelişme Türkiye açısından da dikkatle izleniyor. Türkiye, Doğu Akdeniz’deki enerji kaynaklarının adil paylaşımı konusunda uzun süredir Kıbrıs Rum Kesimi’ne karşı itirazlarını sürdürüyor. Ankara, bölgedeki Türk tarafının da enerji gelirlerinden pay alması gerektiğini savunuyor.
KEŞİF SAYISI ALTIYA ULAŞTI
Pegasus-1, Kıbrıs’ın münhasır ekonomik bölgesinde son 14 yılda keşfedilen altıncı doğal gaz sahası oldu. Aynı bölgede daha önce keşfedilen Glaucus-1 kuyusunun yaklaşık 3,7 trilyon kübik feet gaz içerdiği tahmin ediliyor. Eni ve Total’in işlettiği Zeus ve Cronos sahalarının ise sırasıyla 2,5 ve 3,1 trilyon kübik feet kapasiteye sahip olduğu belirtiliyor. En büyük rezerv ise, 5,6 trilyon kübik feet ile Blok 12’deki Afrodit sahasında bulunuyor.
MISIR ÜZERİNDEN AVRUPA’YA İHRACAT
Kıbrıs ile Mısır arasında yapılan anlaşmalar çerçevesinde, Afrodit ve Cronos sahalarından çıkarılan gazın boru hattıyla Mısır’a ulaştırılması, buradan da Avrupa pazarına ihraç edilmesi planlanıyor. Bu durum, Türkiye’nin uzun süredir savunduğu bölgesel enerji merkezine dönüşme vizyonunu da yakından ilgilendiriyor.
ORTAK GELİŞTİRME PLANI GÜNDEMDE
Kıbrıs Enerji Bakanı George Panastasiou, ExxonMobil, Eni ve Total şirketlerinin, birbirine yakın bölgelerdeki sahaları ortaklaşa geliştirme ihtimali üzerinde çalıştığını açıkladı. Bu tür iş birliklerinin, hem yatırım maliyetlerini azaltması hem de bölgesel enerji tedarik güvenliğine katkı sağlaması bekleniyor.
TÜRKİYE NE YAPMALI?
Türkiye, bölgedeki enerji diplomasisini daha da güçlendirerek, hem uluslararası enerji projelerinde yer almalı hem de Kıbrıs Türklerinin haklarını gözeten çok taraflı çözümler için süreci aktif izlemeli. Doğu Akdeniz’de artan enerji faaliyetleri, bölgesel jeopolitiğin geleceğini belirleyecek temel dinamiklerden biri olmaya devam edecek.
