Türkiye’nin ilk İklim Kanunu, 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda Meclis’ten geçerek Resmi Gazete’de yayımlandı. Kanun, şehirlerden sanayiye, tarımdan su yönetimine kadar birçok alanda dönüşümün yasal zeminini oluşturuyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan ve uzun süredir kamuoyunda tartışılan Türkiye’nin ilk İklim Kanunu, 9 Temmuz 2025 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 2053 yılına kadar Net Sıfır Emisyon hedefini rehber alan kanun, çevresel krizlere karşı ulusal düzeyde kapsamlı önlemleri içeren yapısıyla dikkat çekiyor. Yeni düzenleme ile hem kamu hem özel sektör için iklim krizine karşı uyum ve azaltım politikaları artık yasal zorunluluk haline geliyor.
KANUNUN TEMEL AMACI: NET SIFIR EMİSYON VE YEŞİL BÜYÜME
İklim Kanunu’nun temel hedefi, iklim değişikliği kaynaklı afet ve krizlerin etkisini azaltmak, afetlere dirençli şehirler kurmak ve Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefini hayata geçirmektir. Bu kapsamda su ve gıda güvenliğinin sağlanması, ormanların ve yeşil alanların artırılması, enerjide dışa bağımlılığın azaltılması için yenilenebilir enerji yatırımlarının desteklenmesi gibi kritik adımlar öngörülüyor.
HANGİ SEKTÖRLERİ KAPSIYOR?
Kanun; enerji, sanayi, ulaşım, tarım, hayvancılık, şehircilik ve altyapı gibi sektörleri doğrudan etkiliyor. Amaç; tüm bu alanlarda çevre dostu teknolojilerin ve sürdürülebilir üretim modellerinin benimsenmesini sağlamak. Özellikle enerji yoğun sektörlerin düşük karbonlu üretime geçmesi için teşvik ve düzenlemeler getirilecek.
YERELDE YENİ YAPILANMA: İL İKLİM KURULLARI
Her ilde vali başkanlığında oluşturulacak İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları, yerel koşullara uygun eylem planlarının hazırlanmasından sorumlu olacak. Kurumlar arası koordinasyonla hazırlanacak bu planlar, 2027 sonuna kadar tamamlanacak ve yerel yönetimlerce uygulamaya konulacak.
AFETLERE KARŞI BÜTÜNLEŞİK ERKEN UYARI SİSTEMİ
Kanun kapsamında, iklim kaynaklı afetlerin etkisini azaltmak için risk değerlendirme, izleme ve erken uyarı sistemleri geliştirilecek. Bütünleşik afet yönetimi esas alınarak şehirlerin ve altyapının dayanıklılığı artırılacak.
SU YÖNETİMİ VE ARAZİ KORUMA ÖNCELİKLİ KONULAR ARASINDA
Tarım, orman, mera ve sulak alanlarda iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini azaltmak üzere su kaynaklarının etkin kullanımı sağlanacak. Erozyon, kuraklık ve arazi tahribatına karşı ulusal düzeyde rehabilitasyon projeleri yürütülecek.
TEMİZ VE YENİLİKÇİ TEKNOLOJİLER TEŞVİK EDİLECEK
Hidrojen enerjisi başta olmak üzere temiz teknolojilerin yaygınlaştırılması için kamu-özel sektör işbirlikleri desteklenecek. Sanayide enerji verimliliği sağlayacak uygulamalar için Ar-Ge ve pilot projelere öncelik tanınacak.
EĞİTİM VE FARKINDALIK: YEŞİL İŞ GÜCÜ YETİŞTİRİLECEK
İklim değişikliği konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi için eğitim programları düzenlenecek. İlkokuldan üniversiteye kadar eğitim müfredatlarında yeşil dönüşüm temaları yer alacak. Ayrıca yeşil iş gücü yetiştirmek için Milli Eğitim Bakanlığı ve YÖK iş birliğiyle programlar geliştirilecek.
YEŞİL TAKSONOMİ VE ULUSLARARASI FİNANS AKIŞI
Türkiye Yeşil Taksonomisi ile çevreci yatırım kriterleri tanımlanacak. Bu sayede hem yurt içindeki yatırım kararları daha bilinçli verilecek hem de Türkiye, iklim dostu projeler için uluslararası finans kaynaklarına daha kolay erişebilecek.
EMİSYON TİCARETİ SİSTEMİ BAŞLIYOR
İlk kez uygulanacak Türkiye Emisyon Ticareti Sistemi ile sanayi tesislerinin sera gazı salımları maliyetlendirilerek azaltılacak. Böylece sanayi daha temiz ve verimli üretim modeline geçerek rekabet gücünü artıracak.
KANUN NE DEĞİLDİR?
İklim Kanunu yalnızca ticaret sistemine yönelik bir düzenleme değil; kentleri afetlere karşı hazırlamak, su ve gıda güvenliğini garanti altına almak, çevre koruma bilincini artırmak ve temiz enerji geçişini hızlandırmak gibi çok yönlü amaçları taşıyor.
TARIM VE HAYVANCILIKLA İLGİLİ ENDİŞELERE YANIT
Kanunun tarımsal üretimi engelleyeceği ya da yapay gıdayı zorunlu kılacağı yönündeki iddialar kesinlikle gerçeği yansıtmıyor. Aksine, kanun sürdürülebilir tarımı ve hayvancılığı teşvik ediyor; yerel gıda güvenliğini artırmayı hedefliyor.
KARBON VERGİSİ VE FOSİL YAKIT YASAKLARI GÜNDEMDE DEĞİL
İklim Kanunu’nda vatandaşlardan alınacak bir karbon vergisi bulunmuyor. Aynı şekilde, kömür ve petrol gibi fosil yakıtların tamamen yasaklanmasına dair bir hüküm de yer almıyor. Bu kaynakların azaltılması, yerlerine daha temiz alternatiflerin konması teşvik ediliyor.
KARBON AYAK İZİ YÖNETİMİ KURUMSAL ODAKLI
Karbon ayak iziyle ilgili düzenlemeler yalnızca kurum ve kuruluşları kapsıyor. Üretim süreçlerinde temiz enerji ve düşük karbon teknolojilerin kullanımı zorunlu hale gelirken, vatandaşın bireysel özgürlüğünü kısıtlayacak herhangi bir madde bulunmuyor.
