Uzmanlara göre Temmuz başında 100-112 dolar arasına sıkışan ve Nisan ayından bu yana ciddi yükseliş gösteren Newcastle kömür vadeli işlemlerinde tepkiler yukarı yönlü olsa da orta ve uzun vadede yönü aşağıya doğru gidebilir.
Raşit Kırkağaç
Newcastle kömür vadelileri temmuz ayının başında ton başına 112,5 dolara kadar yükselerek son dönemdeki toparlanmayı pekiştirdi. 3 Temmuz itibarıyla 110 doların altına gerileyen fiyatlar bugün tekrar 112 doları gördü. Fiyatlardaki bu volatilite, piyasada hala ciddi bir arz fazlası olduğu gerçeğini de değiştirmiyor.
GÜNEY KORE VE JAPONYA İÇİN BELİRSİZLİK
Piyasalarda fiyatları baskılayan bir diğer unsurun, ABD’nin Güney Kore ve Japonya’ya yeniden gümrük tarifesi uygulama olasılığı oldu. Bu iki ülke, Newcastle limanından çıkan yüksek kalorifik değerli kömürün önemli ithalatçıları arasında yer alıyor. Bu sebepten ötürü jeopolitik ve ticaret temelli gelişmeler, yüksek kaliteli termal kömür talebi açısından belirsizlik yaratıyor.
TALEPTE GEÇİCİ CANLANMANIN NEDENİ NE?
Fiyatlardaki düşüşü sınırlı tutan en önemli nedenin Hindistan ve Çin’den gelen ve beş ayın zirvesine dayanan ithalat verileri olduğunu görüyoruz. Verilere bakıldığında özellikle mayısta iki ülkenin de deniz yoluyla yaptığı termal kömür ithalatının dikkat çekici seviyelere ulaştığı görülüyor. Özellikle Çin’de yılın ilk çeyreğinde devlet planlama kurumunun stokların yeniden doldurulması ile ilgili yaptığı çağrı ve kömürle çalışan enerji kapasitesinin artırılması ithalatı destekledi. Bilindiği üzere Çin’in yıl genelinde kömür üretimini yüzde 1,5 artırarak 4,82 milyar tona çıkarma hedefi var ancak bu artış talep dönüşünden ziyade geçici bir stok yenileme olarak düşünülebilir. Yapılan ithalatlar bu kapsam bağlamında ele alındığında orta vadede ithalatın yeniden düşüşe geçme olasılığı yüksek görünüyor.
YENİLENEBİLİR ENERJİ ARZ BASKISINI ARTIRIYOR
Yükseliş trendinin geçici olabileceğini diğer bir önemli kanıtı da Çin’in fosil yakıtlara dayalı elektrik üretimini 2025’in ilk çeyreğinde yıllık bazda yaklaşık yüzde 5 civarında azaltması. Yaşanan bu gerileme, elektrik talebindeki düşüşle birleştiğinde ortaya yenilenebilir enerji üretiminin sistemde daha fazla atılım yaptığını da gösteriyor. Özellikle güneş ve rüzgar kaynaklı üretimdeki yükselişin fosil yakıt bağımlılığını azaltarak kömüre olan talepte yapısal bir daral yaratmaya devam edeceği çok açık.
FİYATLAR 120 DOLARIN ÜZERİNE ÇIKAR MI?
Hatırlarsanız İsrail-İran savaşı boyunca “Hürmüz Boğazı kapatılır mı?” sorusu gündemi sıkça meşgul etti. Bence “Kömür fiyatları 120 doların üzerine çıkar mı?” sorusu Hürmüz Boğazı sorusundan daha zor. Ancak mevcut durumda Newcastle kömür vadeli işlemleri 100-112 dolar/ton seviyesinde sıkışmış görünüyor. 2022’de 400 doları gören ve akabinde 2023 ortalarında 150-180 dolar bandında seyreden fiyatların 2025 itibarıyla yüzde 40’tan fazla düştüğü düşünüldüğünde, bir de arz fazlası ve yenilenebilir enerjide kapasite artışları da buna eklendiğinde yeniden 120 doların üzerine çıkması zor gibi duruyor.
