Türkiye, 2024 yılında MENA bölgesindeki nadir toprak elementleri üretiminin yüzde 95’ini tek başına gerçekleştirerek bölgenin lider üreticisi konumuna geldi. Aynı yıl ihracat hacmini de yüzde 20 artıran Türkiye, bu alanda stratejik bir aktör haline geliyor.
Nadir toprak elementleri, temiz enerji, savunma sanayi ve yüksek teknoloji sektörlerinin temel hammaddelerinden biri olarak öne çıkarken, Türkiye bu kritik alanda MENA (Orta Doğu ve Kuzey Afrika) bölgesinde dikkat çekici bir yükseliş sergiliyor. 2024 yılında Türkiye, 116 ton üretimle bölgenin toplam üretiminin yüzde 95’ini karşılayarak açık ara lider oldu. Aynı dönemde ihracatını da artıran Türkiye, MENA’nın dışa açılan kapısı konumuna geldi.
10 YILDA YÜZDE 220 BÜYÜME
Uluslararası verilere göre, Türkiye 2024 yılında 116 ton nadir toprak elementi üreterek MENA bölgesinde tartışmasız lider konuma yükseldi. 2013-2024 döneminde yıllık ortalama yüzde 220,8 gibi dikkat çekici bir büyüme kaydeden Türkiye, yalnızca bölgesel değil, küresel nadir toprak stratejilerinde de adından söz ettirmeye başladı.
Yemen ise 4,3 tonla ikinci sırada yer aldı. Türkiye’nin üretim hacmi, en yakın rakibinin 10 katından fazlasına ulaştı.
İHRACATTA HACİM ARTTI
Türkiye’nin 2024 yılında gerçekleştirdiği nadir toprak elementi ihracatı yüzde 20 artarak 120 tona çıktı. Bu yükseliş, önceki iki yıllık düşüşün ardından gelen toparlanma sürecinin bir göstergesi oldu. Ancak ihracat değeri bir önceki yıla göre yüzde 35,1 düşüşle 221 bin dolara geriledi. Ton başına ihracat fiyatı 1.836 dolar seviyesinde gerçekleşti.
İhracatın tamamına yakınını Türkiye üstlenirken, bu alanda MENA bölgesinde başka güçlü bir oyuncu bulunmuyor.
TÜKETİM VE İTHALATTA İRAN VE BAE ÖNE ÇIKIYOR
Bölgedeki toplam nadir toprak elementi tüketimi 2024 yılında yüzde 4,6 artışla 137 tona yükseldi. En fazla tüketen ülkeler sırasıyla İran (55 ton), Birleşik Arap Emirlikleri (53 ton) ve Türkiye (9,1 ton) oldu. Bu üç ülke, toplam tüketimin yüzde 85’ini oluşturdu.
İthalatta da benzer bir tablo ortaya çıktı. İran ve BAE toplam ithalatın yüzde 79’unu gerçekleştirirken, Türkiye yüzde 9,7 ile üçüncü sırada yer aldı.
Değer bazında ithalatın en yüksek olduğu ülkeler ise İran (249 bin dolar), BAE (209 bin dolar) ve Türkiye (174 bin dolar) olarak sıralandı.
KİŞİ BAŞI TÜKETİMDE BAE İLK SIRADA
Kişi başına tüketimde BAE açık ara öne çıktı. 2024 yılında 1000 kişi başına 5,2 kilogram nadir toprak elementi tüketen ülke, İran (0,6 kg) ve Türkiye (0,1 kg) ile arasındaki farkı korudu. Bölge ortalaması ise 0,2 kg düzeyinde kaldı.
PAZARIN GELECEĞİ NASIL OLACAK?
2024-2035 dönemini kapsayan projeksiyonlara göre, MENA nadir toprak elementleri pazarı yıllık ortalama yüzde 1,5 hacim artışıyla 161 tona ulaşacak. Pazar değeri ise yüzde 2,5’lik büyümeyle 1,4 milyon dolara yükselecek.
