Elektrik Dağıtıcıları Derneği Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan, dağıtım sektöründe 65 bin kişinin çalıştığını ve bu 65 bin kişinin nitelikli iş yaptığını belirterek, elektrik dağıtım şirketlerinin bir kargo şirketi gibi düşünülmesi gerektiğini belirtti.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), elektrik üretim ve dağıtım maliyetlerindeki yükseliş nedeniyle nihai perakende satış fiyatlarında düzenlemeye gitti. Bu kapsamda, mesken aboneleri için elektrik tarifelerine %25, kamu ve özel hizmetler sektörü için %15, sanayi aboneleri için %10 ve tarımsal faaliyetlerde bulunan aboneler için %12,4 oranında artış yapıldığı açıklandı.
Konuyla ilgili gazetecilere açıklamalarda bulunan Elder Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan, Türkiye’de ortalama mesken abonesinin aylık elektrik tüketiminin 200 kilovatsaat altında olduğunu ifade ederek şöyle konuştu, “Türkiye’de 70 milyar kWh mesken tüketimi var. Biz hesabı aylık 240 kilovatsaat üzerinden yapalım. Bir aylık elektrik faturasının asgari ücret içerisindeki payı yüzde 2,8. En düşük emekli aylığı içerisindeki payı yüzde 4,3. Avrupa’da asgari ücret içerisindeki elektrik payı yüzde 5’in üzerinde.”
“DAĞITIM SEKTÖRÜ NİTELİKLİ İŞ YAPIYOR”
Elektrik dağıtım ekosistemi ile ilgili bilgi veren Elder Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan, sektörde çalışan 65 bin kişinin nitelikli iş yaptığının altını çizdi. Erdoğan, “Bizim dağıtım ekosistemine yönelik olarak öncelikle bir resim ortaya koyalım. Bu sistemde, elektrik dağıtım şirketlerimizde ve onların alt şirketlerinde 65 bin kişi çalışıyor ve 65 bin kişinin çok önemli bir kısmı nitelikli iş yapıyor. TÜİK’in iş gücü girdi endeksine baktığınızda dağıtım şirketlerindeki iş gücü girdi endeksindeki artış oranları asgari ücretin üzerinde artıyor. Sektörde çok tehlikeli bir iş yürütülüyor. Dolayısıyla da iş sağlığı ve güvenliğine yönelik olarak tedbirler de diğer sektörlerle kıyaslanamayacak kadar çok. Şimdi 1.5 milyon kilometreye uzanmış bir dağıtım hattından bahsediyoruz. 10 yıl önce bu uzunluk 1 milyon kilometre idi. Yüzde 50 büyümüş bir dağıtım hattından bahsediyoruz. Bu hatlar nasıl oldu? Yıllık yatırım kapasiteleri 980 milyon dolar iken dağıtım şirketleri bunu 2,2 milyar dolara çıkarttılar. Özelleştirmeden önce 2013 yılında Türkiye’deki ortalama teknik ve teknik olmayan (kayıp-kaçak) oranı yüzde 18.5. O rakam şimdi ilk kez yüzde 10’un altına indi. Yarıya düştü diyebiliriz. Kayıp kaçak azaltılmasının ülkemiz ekonomisine katkısı yıllık 1 milyar dolar. Trafo sayısı ise 340 binden 550 bine çıkartıldı. Müşteri memnuniyeti ise yüzde 30 arttı. Sektörümüzde, 36 milyondan 51 milyona ulaşmış tüketicilere kesintisiz ve kaliteli hizmet sunma gayreti var” dedi.
“ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETLERİ BİR KARGO ŞİRKETİ GİBİ DÜŞÜNÜLMELİ”
Elektrik dağıtım şirketlerinin görevlerini anlatan Erdoğan şöyle konuştu, “Faturalarda aktif enerji bedeli görüyoruz, dağıtım bedeli görüyoruz, bir de vergileri görüyoruz. Bunlardan dağıtım bedeline dair konuşursak elektrik dağıtım şirketlerini, bir kargo şirketi gibi düşünmek gerek. Taşınan ürün ne? Elektrik. Kimin ürünü o? A şirketinin, B şirketinin, C şirketinin. Hiç fark etmiyor. Herkesin ürününü taşıyor. Bir yerden bir yere taşıyor. Ve bu taşımanın da bir maliyeti var. O maliyetin adına da dağıtım bedeli deniyor. Onun tarifesini de EPDK belirliyor. EPDK bu tarifeyi neye göre belirliyor? Dağıtım şirketlerinin yapmış oldukları yatırımlara göre belirliyor ve vermiş oldukları hizmetin büyüklüğüne bağlı olarak belirlediği işletme bütçesine göre belirliyor. Onun yanı sıra kayıp kaçakla ilgili bir kalem daha var. Ar-Ge’ye ilişkin bir boyutu da var. Esas itibariyle yatırım ve işletme giderleri bu tarife sistemi içerisinde bulunuyor.”
AKTİF ENERJİ BEDELİ
Elektrik ekosistemindeki fiyatlanma düzeninden bahseden Erdoğan, aktif enerji bedeli maliyetinin dinamik olduğunu ve her ay değişen bir maliyet olduğunu ifade etti. Erdoğan, “Aktif enerji bedelinin de kaynağında iki şey var. Bir, görevli tedarik şirketlerinin Elektrik Üretim Anonim Şirketi’nden (EÜAŞ) satın almış oldukları enerji var. İki, görevli tedarik şirketlerinin piyasadan satın almış olduğu elektrik enerjisi var. Piyasadan satın almış oldukları elektrik enerjisinin miktarı, piyasa takas fiyatı üzerinden hesaplanıyor ve piyasa takas fiyatı saatlik olarak belirleniyor. Ağırlıklı ortalama bir piyasa takas fiyatı üzerinden görevli tedarik şirketlerinin alış maliyeti her ay değişiyor. Onun da tavanı var. 3 bin 400 liraya çıkartıldı. O açıdan da bir düzenleme var. Boş alan değil orası da. Herkes istediği fiyata satacak diye bir şey de yok. Burada değişmeyen şey ne? Görevli tedarik şirketlerinin EÜAŞ’tan almış oldukları elektrik enerjisi miktarının fiyatı. EÜAŞ megavat saati 482 liradan satıyor. Ama piyasadaki fiyatı ne? Her ay değiştiği için ona yönelik bir şey söyleyemem ama 2 bin 500 lirayla 3 bin lira arasında değişiyor. Görevli tedarik şirketleri satmış oldukları elektrik enerjisinin yüzde 45’i civarındaki kısmını EÜAŞ’tan satın alıyorlar. Geri kalanını piyasadan alıyorlar. Dolayısıyla bunların ikisi paçallanıyor ve ortaya aktif enerji bedeli çıkıyor.
Burada da görevli tedarik şirketlerinin alış fiyatlarıyla satış fiyatları arasındaki farkı da belirleyen bir başka düzenleme var. İstedikleri gibi orada da fiyatı belirleyemiyorlar. Bir kar marjları var. Yüzde 2,38 olarak belirlenmiş. Yüzde 2,38’den daha fazla kar etmelerine izin verilmiyor görevli tedarik şirketlerinin. O şekilde fiyat beliriyor. Piyasadaki gerçek fiyatla görev tedarik şirketlerinin paçalda mal ettiği fiyat arasındaki fark, faturalara bu kadar devlet desteği olarak yansımaya başladı” diye konuştu.
“DAĞITIM BEDELİ İLETİM TARİFESİNİ DE İÇERİYOR”
Dağıtım bedelinin iletim tarifesini de içerdiğini belirten Erdoğan, “Dağıtım bedeli, sadece dağıtım giderlerini içermiyor. Aynı zamanda iletim tarifesini de içeriyor. İletim tarifesinin dağıtım bedelindeki payı yüzde 15 civarında. Elektrik dağıtım sektörü Türkiye’deki en regüle sektörlerin başında. Dağıtım şirketlerinin ne kadar yatırım yapacakları, kayıp kaçakları nereye düşürecekleri, ne kadarlık işletme bütçesi harcayacakları, yatırımlarını yaparken satın alma prosedürlerinin neler olacağı hepsi sıkı kurallara bağlı” dedi.
“FATURAYI DÜZENLEYEN ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETLERİ DEĞİL”
Faturayı düzenleyen kurumun görevli tedarik şirketi olduğunu anlatan Erdoğan, “Faturayı düzenleyen görevli tedarik şirketleridir. Elektrik dağıtım şirketleri değil. Görevli tedarik şirketlerinin faaliyetleri de düzenleniyor. Kimse faturaya kendi kafasına göre bir şey yazamaz. Faturadaki devlet desteği kısmına dair kararı EPDK vermiştir.
Elektrik fiyatı 8 kilovatsaat altı için vergiler dahil 2.59 kuruş. Şehit yakınları ve gazilerimiz için 1 lira 23 kuruş. Dünyanın birçok ülkesinde de sosyal sorumluluk adına, saygının gereği olarak bu yapılıyor. Her şey dahil şehit ailelerine uygulanan elektrik enerjisi satış fiyatı 1 lira 23 kuruş. Bunun içerisinde dağıtımın payı yüzde 84, öbüründe yüzde 71 deyip buradan bir algı yapmak çok gerçekçi ve hakkaniyetli bir şey değil bence. Kaldı ki günlük 8 kilovatsaatin üzerindeki tarifede dağıtımın payı yüzde 46 civarında. Aktif enerji bedelindeki sübvansiyonlar olmasa dağıtımın payı nihai fiyatın üçte birine inecektir” dedi.
“EPDK’YA BÜYÜK HAKSIZLIK”
Elektrik faturalarıyla ilgili yapılan yanlış yorumların EPDK’ya karşı yapılan haksızlıklardan olduğunu belirten Erdoğan, “Bütün bunların hepsini düşününce, yani “5.4 milyar TL’yi aldı, cebine koydu ve götürdü” ifadesi EPDK’ya karşı büyük bir haksızlık. EPDK bir kamu kurumu. Gücünü kanundan alarak uygulayan bir kamu kurumu. Düzenlemeleri son derece açık, herkesin gözü önünde, internet sitesinde her şey yayınlanıyor.
7 gün, 24 saat, 365 gün, karda, kışta, kıyamette, sıcakta sürdürülen dağıtım hizmetinin karşılığı olarak tarife yapılıyor ve dediğim gibi her şey düzenlemeye tabi. Şu anda dağıtım şirketlerinin ne kadar yatırım yaptığı, bunun ne kadarının itfa edildiği, ne kadarının itfa edilmediği ay ay takip ediliyor. Dağıtım şirketi fazla yatırım da yapamaz. Yatırım tavanının belli bir esnekliği var, üstündeki yatırımları tarifeye yansıtamaz, altında kaldığında da cezalandırılır.
Dağıtım şirketleri Ar-Ge projeleri de yürütüyor. Biz esas itibariyle makine teçhizat kısmına odaklanıyoruz ama işimizin bir kısmında da ciddi bir yazılım var. O yazılımın yerleştirilmesine yönelik olarak EPDK, “Yerli Yazılım Ekosistemi Ar-Ge Projeleri” diye bir konsept açtı. O konsept kapsamında da dağıtım şirketlerimiz kendi kullanmış oldukları yazılımların yerlileştirilmesine yönelik Ar-Ge projeleri geliştirdiler. Uygulamaya da başladılar. O anlamda da daha iyi bir yerdeyiz. Daha da iyi bir yere gitmeye yönelik çalışmalar devam ediyor.
Uluslararası Enerji Ajansı, yıllık 600 milyar dolarlık şebeke yatırımı yapılması gerektiğini söylüyor. Avrupa Birliği’ndeki tartışmalar, yıllık 55-67 milyar avro arasında sadece dağıtım şebekesine yatırım yapılması gerektiğini belirtiyor. Bizim açımızdan da baktığımızda Avrupa’nın yaklaşık yüzde 10 büyüklüğünde bir dağıtım şebekesine sahibiz” dedi.
“AYLIK ELEKTRİK FATURASININ ASGARİ ÜCRET İÇERİSİNDEKİ PAYI AVRUPA’NIN GERİSİNDE”
Türkiye’de aylık elektrik faturasının asgari ücret içindeki payının Avrupa’nın altında olduğunu ifade Eden Fakir Hüseyin Erdoğan, “Türkiye’de ortalama bir mesken abonesinin aylık elektrik tüketimi 200 kilovatsaat altında. Türkiye’de 70 milyar kilovatsaat mesken tüketimi var. Biz hesabı aylık 240 kilovatsaat üzerinden yapalım. Bir aylık elektrik faturasının asgari ücret içerisindeki payı yüzde 2,8. En düşük emekli aylığı içerisindeki payı yüzde 4,3. Avrupa’da asgari ücret içerisindeki elektrik payı yüzde 5’in üzerinde” diye konuştu.
